Geen oplossing voor hoge water volkstuintjes

De Volkstuindersvereniging Zandvoort aan het Duinpieperpad in Noord is ook slachtoffer van het hoge grondwaterpeil door de overvloedige regenval in de laatste maanden. Enkele van de 102 tuinen, vooral die aan de achterkant tegen de duinen, stonden tot voor kort volledig onder water. “En eigenlijk heeft iedereen er wel last van, want als je een schep in de grond steekt merk je dat het allemaal kletsnat is”, aldus Dirk Koper, die al jaren met veel plezier een tuin onderhoudt op het complex.

Iets buiten het terrein is het fietspad nauwelijks begaanbaar door het vele water, dat slechts tergend langzaam wegzakt. Het is niet voor niets dat in het Nationaal Park Zuid-Kennemerland diverse wandel- en fietspaden volledig zijn afgesloten, ook om te voorkomen dat mensen zich buiten de paden begeven waardoor vegetatie en dieren worden verstoord. Volgens waterdeskundige Lucas Borst van beheerder PWN kan het nog wel even duren dat het peil gaat zakken: “De hoogste grondwaterstanden zien we aan het einde van de winter, dus rond februari-maart. Dat verwachten we nu dus ook.”

Dirk Koper hoopt dat er een droge periode aan komt. “Na de vorstperiode moet het niet weer veel gaan regenen. In het vroege voorjaar gaan de leden weer met de tuinen aan de gang en wanneer het té nat is gaan de gewassen rotten. Normaal kan het duin wel veel regen aan, maar ik heb de indruk dat het water geen kant meer op kan en dan stromen de laag gelegen delen vol. In 2001 is het hele complex al met een meter opgehoogd om dit soort extremen te voorkomen. Dat was een hele toestand, want alle huisjes moesten worden afgebroken en opnieuw worden opgebouwd. Maar misschien wordt er wel overtollig water door de gemeente geloosd in de duinen, we weten het niet.”

Grondwaterpeil historisch hoog 

Dat is volgens specialist Christian Geertsma van Spaarnelanden niet het geval. “Wij kunnen niet veel doen aan het grondwaterpeil, het grondwater voeren wij niet af. Alleen bij overvloedige regenval, dus bij extreme hoosbuien, kunnen we met behulp van rioolpompen water afvoeren naar de twee vijvers bij de voetbalvelden van SV Zandvoort. Dat gebeurde bijvoorbeeld in 2019 en 2020. Maar het is ons uiteraard wel bekend dat het grondwaterpeil in Zandvoort historisch hoog staat en helaas kan dat leiden tot volgelopen kelders bij huizen en bedrijven rond de Haltestraat. Maar nogmaals, wij kunnen daar niets aan doen.”

Lucas Borst van PWN ziet de hoge stand van het grondwater ook als een natuurlijk proces. “Op sommige plekken meten we een meter stijging sinds 1960. Die trend zal de komende jaren en decennia voortzetten. We onderzoeken nu hoe in de komende tientallen jaren het klimaat en de grondwaterstand het duingebied gaan beïnvloeden. Wij kunnen er eigenlijk niet veel aan doen. We zijn verantwoordelijk voor schoon drinkwater en gezonde natuur, maar niet voor de grondwaterstand in het duin. Bedenk wel dat het duin vroeger, zo’n 150 jaar geleden, veel natter was. Richting de toekomst zullen we samen met partners als de waterschappen blijven nadenken over de totale waterhuishouding in de duingebieden.”

Of de tuinders bij de VTV Zandvoort daar op korte termijn iets aan hebben valt te betwijfelen. Dirk Koper: “Misschien moeten we er mee leren leven. Als het straks weer warmer wordt en alles in bloei staat zul je niemand meer horen. Het blijft prachtig om hier met de natuur bezig te zijn.” En Dirk is niet de enige die er zo over denkt, want de VTV blijft ongekend populair. Er bestaat een lange wachtlijst voor een tuin en als je op die lijst staat duurt het zeker zo’n drie jaar voor je aan de beurt komt.

Hans Botman