Succesvolle campagne ‘stop slaapmedicatie’ krijgt vervolg

Er is op dit moment een landelijk tekort aan benzodiazepinen, oftewel kalmerende medicijnen. Voor huisartsen Karlijn van der Vliet en Nienke van Bergen extra reden om door te gaan met het project ‘Stop slaapmedicatie’. Sinds vorig jaar zetten zij zich, samen met de overige Zandvoortse huisartsen en apotheken, actief in om het gebruik van slaapmedicatie terug te dringen. Juist nu slaapmedicatie steeds lastiger verkrijgbaar is, waarschuwen zij nogmaals om te stoppen met het onnodig gebruik ervan. 

Het doel van het project ‘Stop met slaapmedicatie’ was om de gevaren van slaapmiddelen onder de aandacht te brengen en daarmee het voorschrijven en het gebruik ervan te verminderen of zelfs te stoppen. En met succes! “Na het geplaatste artikel in deze krant en het verspreiden van persoonlijke brieven zijn er duidelijk minder recepten uitgeschreven en zien we de cijfers dalen”, zegt Van Bergen trots. 

Geen bijdrage aan de slaapkwaliteit

Goed nieuws dus, maar er valt nog meer winst te behalen. Dagelijks gebruiken ongeveer 750.000 mensen in Nederland slaapmiddelen, waarvan zo’n 300.000 mensen chronisch. Het landelijk tekort aan (met name) oxazepam is een extra reden om opnieuw te waarschuwen voor de achterliggende gezondheidsgevaren bij langdurig gebruik van slaapmiddelen. Slaapmedicatie kan bij stress tijdelijk uitkomst bieden, alleen lost het de oorzaak van slapeloosheid niet op. Om écht beter te slapen, is het belangrijk te achterhalen waar het slaapprobleem vandaan komt.

Van der Vliet: “Een goede ontwikkeling is dat de huisarts nu voor een kortere periode slaapmedicatie voorschrijft. Hierdoor is er meer controle op langdurig gebruik en neemt het dagelijks gebruik af. Bovendien is uit nieuw onderzoek gebleken dat slaapmedicatie helemaal geen positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van slapen. Dus reden te meer om ermee te stoppen.”

Een dutje is een rustmoment

Tijdens de nacht wordt iedereen meerdere keren wakker, bewust of onbewust. Dat is gewoon een onderdeel van het natuurlijke slaapritme. Een nacht bestaat uit meerdere slaapcycli. Een volledige slaapcyclus duurt ongeveer 90 tot 120 minuten en verloopt in verschillende fasen. In de eerste fase vindt een rustige overgang naar slaap plaats, gevolgd door een tweede fase waarin het bewustzijn van de omgeving afneemt. Vervolgens komt de derde fase, waarin lichaam en geest herstellen. Tot slot treedt de vierde fase in, de REM-slaap, waarin de hersenen juist actief zijn en intensief gedroomd wordt. 

Van Bergen: “Het is een misverstand dat acht uur slaap per nacht altijd nodig is. Naarmate men ouder wordt, is er over het algemeen minder slaap nodig omdat de dagelijkse activiteit afneemt. Bovendien verbetert de slaapkwaliteit niet door langer in bed te blijven liggen om die acht uur slaap koste wat het kost te halen. Dit zorgt meestal alleen maar voor frustratie. Ook helpt het niet om overdag te slapen. Een kort dutje is prima, maar alleen als rustmoment en niet als vervanging van de nachtrust. Zo’n schoonheidsslaapje wordt daarom het beste vóór 13.00 uur gedaan en mag niet langer duren dan 20 minuten. Een handige tip is om een wekker te zetten, zodat niet per ongeluk een hele slaapcyclus wordt doorgelopen.”

“Uit recent onderzoek blijkt dat het helpt om korter in bed te blijven liggen. Dus in plaats van 22.00 tot 09.00 uur wakker liggen, eindeloos woelen en blijven liggen, kun je beter later naar bed gaan en eerder opstaan. Dat helpt voor een betere slaapkwaliteit”, vult Van der Vliet aan. 

Nieuwe energie zonder medicatie

Wie stopt met slaapmedicatie, krijgt vaak tijdelijk te maken met ontwenningsverschijnselen zoals onrust, angst of slapeloosheid. Uitgerekend die klachten kunnen ertoe leiden dat mensen toch weer naar de medicatie grijpen. Zo ontstaat een vicieuze cirkel, terwijl de ontwenningsverschijnselen meestal maar van korte duur zijn. Het is daarom belangrijk om hulp te zoeken bij professionals om niet opnieuw terug te vallen op medicatie. 

Van der Vliet informeert: “Wie eens per week een pilletje slikt, kan daar vaak zonder problemen direct mee stoppen. Bij dagelijks gebruik van slaapmedicatie ligt dat anders, dan is het verstandig om professionele hulp in te schakelen. Stoppen zonder begeleiding brengt doorgaans geen gezondheidsrisico’s met zich mee, maar de kans op succes is zonder hulp aanzienlijk kleiner. Bovendien zijn er laagdrempelige intstanties die goed kunnen helpen en ondersteunen bij het afbouwen en stoppen. Denk hierbij aan de huisarts, de apotheek of een praktijkondersteuner van de GGZ.”

“We horen positieve geluiden van mensen die veel energieker zijn na het afbouwen en stoppen van de medicatie. Heeft u hulp nodig? Neem dan contact met ons op, u staat er niet alleen voor”, besluiten de twee strijdlustige huisartsen. 

Chantal Emans