Joodse namen terug in Zandvoortse straatbeeld
Op donderdag 7 mei zijn op vier locaties in Zandvoort struikelstenen geplaatst ter nagedachtenis aan Joodse inwoners die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden weggevoerd en vermoord. In aanwezigheid van omwonenden, leerlingen, nabestaanden en andere belangstellenden kregen hun namen opnieuw een zichtbare plek in de gemeenschap.
Verdeeld over vier locaties werden er dit keer in totaal 17 struikelstenen in de trottoirs geplaatst. Elke steen herinnert aan een persoon of familie die ooit deel uitmaakte van de Zandvoortse samenleving. De messing steentjes in de stoep zijn klein, maar hebben een grote betekenis.
De zogenoemde Stolpersteine zijn een initiatief van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig en worden wereldwijd geplaatst. Ze vormen een blijvende herinnering op de plek waar mensen leefden voordat zij door oorlog en vervolging uit hun leven werden weggerukt en vermoord.
Vier nieuwe locaties
De ceremonieën van 7 mei vonden plaats bij Haarlemmerstraat 90, Paradijsweg 10, Boulevard de Favauge 28 en Louis Davidsstraat 7. Op iedere locatie werd stilgestaan bij de bewoners die niet meer terugkeerden. De bijeenkomsten werden georganiseerd door Wilma Schrama en Wim Wertheim van Stichting Joods Erfgoed Zandvoort. Bijzonder was ook de betrokkenheid van leerlingen van de Hannie Schaftschool bij de Haarlemmerstraat en de Oranje Nassauschool bij de Louis Davidsstraat. Zij stonden samen stil bij de verhalen achter de namen.
De herdenkingen trokken veel belangstellenden en nabestaanden, onder wie de twee broers Citroen bij de plaatsing van de stenen in de Haarlemmerstraat. Ook zij hadden na de oorlog op nummer 90 gewoond. De burgemeester sprak de aanwezigen toe en legde daarbij de verbinding met de Dodenherdenking van 4 mei en het belang om deze verhalen te blijven vertellen. “Deze stenen zijn niet zomaar stenen. Ze vertellen het verhaal van mensen die hier leefden,” zei hij tijdens zijn toespraak.
Na het noemen van de vier namen van het gezin Citroen en het echtpaar Lisser sprak rabbijn Shmuel Spiero het Jizkor uit, het Joodse gebed voor overledenen. Na een minuut stilte werd de ceremonie afgesloten. Op de andere locaties werden de namen van de families Sacksioni, Struch en Delder ook hardop door de Rabbijn uitgesproken in het Joodse gebed. Door de namen te noemen op de plekken waar zij ooit woonden, kwam het verleden voelbaar dichtbij.
Blijvende herinnering
Met de plaatsing van de 17 struikelstenen wordt de geschiedenis van Zandvoort steeds meer zichtbaar in het straatbeeld. Voor voorbijgangers vormen de stenen een moment van bezinning: wie leefde hier, wie woonde hier, en wie werd uiteindelijk weggevoerd? De stenen liggen er niet alleen voor vandaag, maar juist voor toekomstige generaties. Iedere voorbijganger kan er letterlijk en figuurlijk even bij stilstaan.
Zo blijven de verhalen van deze vermoorde inwoners onderdeel van onze samenleving. Want een mens is pas vergeten als zijn naam niet meer wordt genoemd.
Nel Kerkman