Herdenken, erkennen en blijven vertellen
Dat is het symbool van de struikelstenen (stolpersteine). Deze stenen voor de huizen brengen de herinnering aan de mensen die er ooit woonden tot leven. ‘Een persoon is pas vergeten als zijn naam vergeten is’, is een citaat uit de Talmoed.
Struikelstenen zijn voorzien van een messing plaat en worden in de stoep aangebracht bij de woningen van joodse oorlogsslachtoffers die werden gedeporteerd en vermoord in de Tweede Wereldoorlog. Ongeveer 550 joodse inwoners werden in de oorlogsjaren uit Zandvoort gedeporteerd, via Amsterdam en kamp Westerbork naar vernietigingskampen als Auschwitz en Sobibor. In totaal kwamen 306 joodse inwoners nooit meer terug.
Kostverlorenstraat
In aanwezigheid van burgemeester David Moolenburgh, rabbijn Shmuel Spiero en belangstellenden werden dinsdagmiddag 24 maart bij de Kostverlorenstraat vier struikelstenen onthuld. In het kort werd er stil gestaan bij nummer 28 waar het echtpaar Glowinski-Streep woonde en het gezin van Jacob en Meta de Leeuw-de Vries die ernaast op nummer 30 woonden. Van laatstgenoemde overleefde hun kind de oorlog.
In zijn toespraak zei Moolenburgh ondermeer: “Zij hadden dromen over de toekomst, op deze plek die ze hun thuis noemden. Maar ze werden weggehaald en vermoord.”
Dr. Gerkestraat
Vervolgens liep het gezelschap -onder leiding van Wilma Schrama van Stichting Joods Erfgoed Zandvoort naar de Dr. Gerkestraat 36 waar vijf struikelstenen in de stoep lagen met de namen van het gezin Blits en hun drie kinderen, Alfred (15), Lina (13) en Elisabeth (8 jaar). De gedenkstenen werden door de drie heren Hennis onthuld, zij zijn opgegroeid in dat huis nadat zij in 1946 terugkwamen van een Haarlems onderduikadres.
Net als bij de vorige herdenking werd ook hier het Jizkor (Joods gebed voor overledenen) uitgesproken door rabbijn Spiero. Na een minuut stilte werd de herdenkingsceremonie afgesloten.
Het aantal aangebrachte struikelstenen groeit in Zandvoort gestaag maar er zijn genoeg stoepen en plekken waar deze gedenkstenen nog geplaatst kunnen worden. Op www.joodserfgoedzandvoort.com staat een lijst met gedeporteerde joden en hun adressen. U hoeft niet zelf een nabestaande te zijn om kosteloos struikelstenen aan te vragen.
Nel Kerkman