Jongeren willen weer echte gesprekken
Bij een bushokje zie je vaak het volgende tafereel. Een groep jongeren staat te wachten. Iedereen kijkt naar beneden, naar zijn of haar telefoon. Scrollen. Swipen. Appen. Lezen. Posten. En toch, zegt Chantal Molenaar, verlangen veel van diezelfde jongeren juist naar het tegenovergestelde. “Veel jongeren willen weer gewoon met elkaar praten.”
Tussen quote: Chantal Molenaar over de Corona-nasleep, sociale media en opgroeien in Zandvoort
Chantal werkt voor Pluspunt met jongvolwassenen in Zandvoort en hoort hun verhalen van dichtbij. Verhalen over onzekerheid, verwachtingen en de zoektocht naar een plek in een wereld die steeds sneller lijkt te draaien. “Veel mensen denken dat het leven begint als je achttien bent”, zegt ze. “Maar eigenlijk begint het dan pas echt ingewikkeld te worden.”
Waar eerdere generaties min of meer wisten welke kant het op ging - studie, werk, huis - groeit de huidige generatie op in een wereld vol keuzes, prikkels en onzekerheden.
“De maatschappij is in tien of twintig jaar enorm veranderd”, zegt Chantal. “Jongeren moeten al vroeg keuzes maken over studie, werk en toekomst, terwijl ze eigenlijk nog volop bezig zijn te ontdekken wie ze zijn.”
Opgroeien tussen twee werelden
Volgens Chantal is er één groot verschil met vroeger: jongeren leven tegenwoordig in twee werelden tegelijk. “Een digitale en een analoge wereld”, zegt ze. “En die lopen voortdurend door elkaar.” Werk, studie, vrienden, familie - bijna alles loopt via een scherm. “Je bent altijd bereikbaar. Voor werk, voor vrienden, voor familie. Er is eigenlijk nooit meer een moment dat je echt offline bent.” Die constante stroom aan prikkels kan vermoeiend zijn. Tegelijkertijd ziet Chantal iets opvallends gebeuren.
Op zoek naar het analoge leven
“Wat mij opvalt” zegt ze, “is dat veel jongeren juist weer op zoek zijn naar het analoge leven.” Niet nóg meer scherm, maar gewoon samen iets doen. “Ze willen dingen vasthouden. Een spelletje spelen. Met elkaar praten. Oogcontact hebben.” Het klinkt simpel, maar volgens haar is het precies waar veel jongeren behoefte aan hebben. “Als je alleen maar via je telefoon communiceert, mis je een hele laag. Je ziet iemand niet echt. Je voelt de energie niet van iemand. Je hebt geen oogcontact.” En juist wanneer mensen fysiek bij elkaar zitten, gebeuren er dingen. “Dan zit je gewoon met elkaar aan tafel en ineens begint iemand te vertellen.”
Zandvoort: prachtig en ingewikkeld
Zandvoort lijkt een geweldige plek om op te groeien. Strand, duinen, ruimte - het ligt allemaal voor de deur. Maar er zijn ook andere kanten. “Het is een toeristisch dorp”, zegt Chantal. “In de zomer is het hier ontzettend druk en alcohol is overal. Dat beïnvloedt ook jongeren. Het gedrag dat voor toeristen normaal is, is ook voor jongeren sneller normaal. Je ziet ook dat veel jongeren in de horeca gaan werken, want qua werkgelegenheid vind je hier minder alternatieven dan in de rest van Nederland.”
Daarnaast speelt het woningprobleem. “Veel jongvolwassenen zien hier weinig toekomst voor zichzelf. Huizen zijn duur en de wachtlijsten voor huurwoningen zijn enorm.” Het gevolg: jongeren blijven langer thuis wonen. “” Niet omdat ze dat per se willen, maar omdat het bijna niet anders kan.
De generatie van corona
Volgens Chantal heeft ook de coronaperiode een duidelijke impact gehad. “De kinderen die tijdens corona twaalf waren, zijn nu achttien. Die hebben echt een stuk van hun sociale ontwikkeling gemist.” Tijdens lockdowns zaten veel jongeren letterlijk op hun kamer. “Sportclubs stopten, scholen gingen dicht, je mocht nergens heen. Dat doet iets met je.” Ook ouders stonden onder druk. “Thuiswerken, kinderen begeleiden, onzekerheid over werk - die spanning voel je als kind natuurlijk ook.”
De valkuil van sociale media
Ondertussen speelt sociale media een enorme rol. “Als je de hele dag op Instagram zit, lijkt het alsof iedereen een perfect leven heeft”, zegt Chantal. Dat beeld kan misleidend zijn. “Je ziet alleen de mooie plaatjes. Niet wat daarachter zit.” Sommige jongeren proberen dat ideaal na te jagen. “Dan lijkt het alsof je snel geld kunt verdienen. Online handel, crypto, noem maar op. Dat kan een enorme verleiding zijn.”
Blijven praten
Wat volgens Chantal uiteindelijk het belangrijkste blijft: praten. “Als mensen stoppen met praten, dan heb je een probleem.” Daarom organiseert ze bij en voor Pluspunt bijeenkomsten zoals Eat & Talk, waar jongvolwassenen samen kunnen eten en met elkaar in gesprek raken. “Het mooie is dat jongeren vaak ontdekken dat anderen precies dezelfde ervaringen hebben”, zegt ze. “Dan hoor je ineens: ‘Hé, zat jij ook op die school?’
‘Ja, en ik voelde me daar ook niet gezien.’” Dat soort momenten kunnen veel betekenen.
“Dan zie je iemand denken: ik ben dus niet de enige. We bespreken aan tafel dat perspectieven die anderen van ons hebben soms op latere leeftijd niet meer kloppen. Het mooie was in dit moment dat wanneer je iets hebt gevonden waar je plezier uit haalt dat je daar heel gemotiveerd van wordt en je eigen plafonds kunt doorbreken.”
Gewoon een plek
De oplossing hoeft volgens Chantal niet ingewikkeld te zijn. Soms begint het met een plek waar jongeren welkom zijn, zoals de Eat & Talk op de maandagavond bij café-restaurant Mio, waar wekelijks (voor 10 jongeren gratis!) eten van niveau wordt geserveerd. En waar je ook gewoon een vriend of vriendin mee naartoe kunt nemen. Ook voor hem of haar is het eten gratis! “Een plek waar je niet meteen wordt beoordeeld”, zegt ze. “Waar je gewoon binnen kunt lopen.” Want hoe digitaal de wereld ook wordt, één ding verandert niet. “Mensen hebben elkaar nodig.” Of, zoals Chantal het zelf samenvat:
“Je kunt duizend berichten sturen op je telefoon. Maar een goed gesprek aan een tafel blijft toch iets anders.”
En misschien is dat wel precies waar veel jongeren weer naar op zoek zijn.
Mick Boskamp